Maar de helft van de vrouwen laat zich screenen
Borstkanker is de meest voorkomende kanker bij vrouwen. De Vlaamse overheid startte in 2001 met het bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Negen jaar later hebben 600.000 vrouwen tussen 50 en 69 jaar een gratis screeningsmammografie laten nemen. Ongeveer de helft van de vrouwen uit de doelgroep laat zich momenteel screenen. Limburg en West-Vlaanderen doen het beter dan gemiddeld. Daarmee is de doelstelling van de Vlaamse overheid om tegen 2012 een deelnamepercentage van 75% te halen, niet bereikt. Ook het rapport dat het federaal kenniscentrum voor de gezondheidszorg publiceerde, wijst er op dat de screening naar borstkanker moet toenemen.
➢ Vrouwen moeten meer en beter overtuigd worden van het belang en de kwaliteit van het bevolkingsonderzoek: borstkanker kan sneller worden opgespoord, waardoor een minder ingrijpende operatie en behandeling nodig zijn.
➢ Wie deelneemt aan een onderzoek, wil zo snel mogelijk het resultaat kennen. Europese aanbevelingen stellen dat minimaal 90% van de vrouwen binnen drie weken het resultaat moeten krijgen. Deze drie weken zijn nodig om de kwaliteit van het onderzoek te garanderen.
Borstkanker in België
Borstkanker is de meest voorkomende kanker bij vrouwen. Jaarlijks krijgen 9.500 vrouwen borstkanker in België (in Vlaanderen meer dan 5.000) en overlijden er 2.300 (in Vlaanderen 1.400 overlijdens). Ons land scoort hiermee het hoogst van de hele Europese Unie, met ongeveer 143 nieuwe gevallen van borstkanker per 100.000 vrouwen.
Vroegtijdige opsporing: resultaten
Om de sterfte door borstkanker te laten dalen, startte de Vlaamse overheid in 2001 met een bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Alle vrouwen van 50 tot en met 69 jaar kunnen zich sindsdien om de twee jaar gratis laten onderzoeken. Dat gebeurt met een screeningsmammografie. Vrouwen worden uitgenodigd om hieraan deel te nemen door een centrum voor borstkankeropsporing of door hun arts (voorschrift voor een screeningsmammografie).
Door borstkanker in een vroeg stadium op te sporen, zijn meestal een minder ingrijpende operatie en behandeling nodig. Bijna 1 op de 2 vrouwen in de doelgroep heeft het aanbod van vroegtijdige opsporing gevolgd. Vlaanderen heeft hiermee een belangrijke stap gezet in de strijd tegen borstkanker. In Vlaanderen werden in de periode 2007-2008 1.546 borstkankers gevonden bij ruim 340.000 gescreende vrouwen door het bevolkingsonderzoek naar borstkanker.
Meer deelnemers tegen 2012
Deelnemen is belangrijk voor een bevolkingsonderzoek. Hoe meer vrouwen deelnemen, hoe meer kankers vroegtijdig kunnen worden opgespoord en hoe meer kans men heeft om het totaal aantal overlijdens als gevolg van borstkanker voldoende te laten dalen. Eén van de gezondheidsdoelstellingen van de Vlaamse overheid is dan ook om tegen 2012 een deelnemingspercentage van ten minste 75% te halen.
Limburg en West-Vlaanderen op kop
Momenteel ligt het deelnamecijfer nog een stuk lager, op 48%. Een groot deel van de vrouwen uit de doelgroep neemt dus nog niet deel aan het bevolkingsonderzoek.
Als we de kaart van Vlaanderen bekijken, vallen vooral de grote verschillen op in participatie tussen de gemeenten. Een aantal gemeenten haalt percentages boven de 60%. Deze gemeenten liggen voornamelijk in de provincie Limburg en West-Vlaanderen. Maar, 45 gemeenten hebben een participatie onder de 40%. Die gemeenten liggen voornamelijk rond Brussel en Antwerpen.
In de voorbije jaren waren er alvast bijkomende acties om vrouwen te sensibiliseren om deel te nemen. De reizende tentoonstelling "Laat naar je borsten kijken" was er één van. Lokale acties, dicht bij de vrouwen, zijn uiterst belangrijk om de deelnamegraad te verhogen. Het blijft ook belangrijk dat vrouwen die al deelgenomen hebben, opnieuw deelnemen. Blijven deelnemen aan het preventieve onderzoek is nodig, want het is nog altijd zonder de minste twijfel de beste manier om tijdig borstkanker op te sporen
Resultaatsmededeling binnen 3 weken
Wie een onderzoek ondergaat, wil zo snel mogelijk resultaten krijgen.
In het bevolkingsonderzoek gebeurt de eerste beoordeling in de mammografische eenheid. Dit is een door de overheid erkende radiologische dienst waar een vrouw een mammografie laat nemen. Een tweede beoordeling gebeurt door een radioloog verbonden aan een centrum voor borstkankeropsporing. Als de twee radiologen tot een verschillend resultaat komen, wordt een derde radioloog geconsulteerd. Al deze beoordelingen zijn nodig en vullen elkaar aan. Zo worden er meer kankers gevonden en wordt vermeden dat te veel vrouwen onnodig worden doorverwezen.
De overheid kiest hiermee voor de werkwijze vastgelegd in de Europese aanbevelingen en ondersteund door internationale experten. Het is overtuigend aangetoond dat deze werkwijze de beste resultaten oplevert. Zonder de twee beoordelingen zouden slechts 82% van de nu gevonden kankers worden ontdekt (cijfers 2008).
Het nadeel van deze werkwijze is dat vrouwen die deelnemen niet onmiddellijk het resultaat krijgen. De Europese aanbevelingen stellen als norm dat voor 90 % van de onderzochte vrouwen het resultaat binnen 21 dagen moet zijn meegedeeld.
Aantal vrouwen in Vlaanderen dat het resultaat binnen drie weken ontvangt:
Jaar van screening % vrouwen dat binnen de 21 dagen resultaat ontvangt
2007: 53,2
2008: 55,2
2009: 69,3
1ste 6 maanden 2010: 92,0
De voorlopige cijfers voor de periode januari tot en met juni 2010 wijzen op een positieve evolutie.
Vrouwen die zich ongerust maken omdat het wachten te lang duurt, kunnen contact opnemen met het centrum voor borstkankeropsporing om te vernemen wanneer ze bericht over het resultaat mogen verwachten.
Meer informatie:
Voor vrouwen:
www.borstkankeropsporing.be of bij de centra voor borstkankeropsporing
- CBO Antwerpen 0800/84.684
- CBO Brugge 0800/99.088
- CBO Brussel 0800/10.221
- CBO Gent 0800/16.036
- CBO Leuven 0800/84.024
Wetenschappelijk expert:
Prof. Dr. Erik Van Limbergen, consortium van centra voor borstkankeropsporing, gsm 0475 65 64 34
Op 23 oktober 2010 vindt in Gent de dag van de borstkankeropsporing plaats. Hier zullen onder meer de resultaten van 2009 worden bekendgemaakt.
Leo DE BOCK
Woordvoerder Kabinet Jo VANDEURZEN
Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
